Του Δημήτρη Βαλάντη Καραμπουρούνη
Εκεί όπου ο τίτλος μετράει περισσότερο από την ικανότητα και ο έλεγχος αρχίζει συνήθως αφού συμβεί το κακό!
Καλώς ήρθατε στην Ελλάδα του «ό,τι δηλώσεις είσαι».
Μια χώρα όπου, θεωρητικά, υπάρχουν νόμοι, άδειες, πτυχία, επαγγελματικά δικαιώματα, ελεγκτικοί μηχανισμοί και “αρμόδιες Αρχές”.
Πρακτικά, όμως, πολλές φορές πρέπει πρώτα να γίνει η στραβή, να αρχίσει να “κράζει” υποχρεωτικά η τηλεόραση, να αρχίσουν οι καταγγελίες και να πέσει η κοινωνία πάνω στο θέμα για να θυμηθούμε ότι κάποιος, κάπου, έπρεπε να ελέγχει.
Και μετά αρχίζει το γνωστό ελληνικό έργο: «Θα διερευνηθούν τυχόν ευθύνες».
Τυχόν.
Αυτή η υπέροχη ελληνική λέξη που λειτουργεί σαν αλεξίσφαιρο γιλέκο ολόκληρου του συστήματος.
Η υπόθεση του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη στο ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι έφερε ξανά στην επιφάνεια ακριβώς αυτό το ερώτημα: Ποιος ελέγχει πραγματικά τι γίνεται μέσα στους χώρους όπου παρέχονται ιατρικές υπηρεσίες;
Όλοι ξέρουν, όλοι αλληλοκαλύπτονται κάνοντας πράξη το ρητό “Κόρακας Κοράκου μάτι δε βγάζει”.
Οι Αρχές ερευνούν τις συνθήκες του θανάτου, την ιατρική πράξη που προηγήθηκε, τον εξοπλισμό και τη λειτουργία του χώρου.
Οι δύο γιατροί έχουν βρεθεί ενώπιον της Δικαιοσύνης και η υπόθεση βρίσκεται σε εξέλιξη.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 ζητήθηκε κατεπείγουσα εισαγγελική έρευνα για το εάν προκύπτουν ευθύνες του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών ή άλλου αρμόδιου δημόσιου φορέα.
Δηλαδή, αφού συνέβη το τραγικό γεγονός, αρχίσαμε να ψάχνουμε ποιος έπρεπε να είχε ελέγξει τι, δε μπορούν οι εισαγγελείς να ζητούν αυτεπάγγελτα να γίνονται έλεγχοι; Μάλλον “Όχι βέβαια”!!!
Ελληνική διοικητική λογική: πρώτα το πρόβλημα, μετά ο έλεγχος, μετά η επιτροπή, μετά το πόρισμα και, αν είμαστε τυχεροί, κάποτε και η απάντηση.
Κι εδώ βρίσκεται η ουσία.
Δεν μπορεί μια κοινωνία να στηρίζεται στην τύχη όταν μιλάμε για την υγεία και τη ζωή ανθρώπων.
Ο έλεγχος δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο ενός κράτους. Δεν είναι κορνίζα στον τοίχο. Και ασφαλώς δεν μπορεί να λειτουργεί με τη λογική «σήμερα δεν μας έτυχε».
Γιατί τότε δεν έχουμε πραγματικό σύστημα εποπτείας. Έχουμε λοταρία συμμόρφωσης.
Και μέσα σε αυτή τη λοταρία ανθίζει και η άλλη μεγάλη ελληνική πραγματικότητα: Το μαύρο χρήμα.
Υπάρχει έστω κι ένας άνθρωπος σε αυτή τη χώρα που έτυχε να πάει σε ιδιώτη γιατρό και πήρε απόδειξη; Δε νομίζω!
Να είμαστε όμως σοβαροί. Δεν υπάρχει αξιόπιστη επίσημη καταγραφή που να επιτρέπει να γράψουμε ότι «Το μαύρο χρήμα στην ιατρική είναι Χ δισεκατομμύρια». Όποιος πετάει έναν τέτοιο αριθμό χωρίς τεκμηρίωση απλώς κάνει δημοσιογραφική αριθμητική του καφενείου.
Υπάρχει όμως ένα γεγονός που από μόνο του είναι εκκωφαντικό: Στην Ελλάδα οι άμεσες πληρωμές των πολιτών από την τσέπη τους αντιστοιχούσαν το 2023 στο 34,4% της συνολικής δαπάνης υγείας, έναντι 15,5% κατά μέσο όρο στην ΕΕ. Σχεδόν μία στις δέκα ελληνικές οικογένειες αντιμετώπισε το 2023 καταστροφικές δαπάνες υγείας.
Και μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η διαφάνεια δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση.
Αλλά ας αφήσουμε για λίγο τους γιατρούς.
Ας κοιτάξουμε τον καθρέφτη μας.
Στην Ελλάδα μπορείς να είσαι «δημοσιογράφος» επειδή κρατάς ένα μικρόφωνο. Να είσαι «ειδικός» επειδή έγραψες «expert» στο βιογραφικό σου. Να είσαι «αναλυτής» επειδή έχεις λογαριασμό στα κοινωνικά δίκτυα. Να είσαι «παράγοντας» επειδή γνωρίζεις τον κατάλληλο άνθρωπο.
Και κάπου εκεί αρχίζει η μεγάλη ελληνική παρεξήγηση:
η ταμπέλα γίνεται προσόν.
Δεν χρειάζεται απαραίτητα να ξέρεις να γράφεις για να εμφανίζεσαι ως δημοσιογράφος. Δεν χρειάζεται να ξέρεις να συντάσσεις μια πρόταση για να παράγεις καθημερινά κείμενα. Δεν χρειάζεται να γνωρίζεις γραμματική, σύνταξη ή ορθογραφία. Αρκεί να υπάρχει κάμερα, μικρόφωνο και αρκετό θράσος.
Το ίδιο, φυσικά, δεν αφορά όλους. Οι σοβαροί δημοσιογράφοι, οι πραγματικοί επιστήμονες και οι επαγγελματίες που γνωρίζουν τη δουλειά τους υπάρχουν και συχνά πληρώνουν ακριβώς τη ζημιά που προκαλούν οι άσχετοι.
Γιατί όταν ο τίτλος δεν συνοδεύεται από έλεγχο, η κοινωνία δεν ξέρει ποιον να εμπιστευτεί.
Και αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα της «Μπανανίας».
Ξέρετε, η λέξη “Μπανανία” βγαίνει από την ομώνυμη σκόνη που πουλούσαν οι απατεώνες λευκοί στους μαύρους για να ασπρίσουν!!!
Το Banania είναι ένα δημοφιλές σοκολατούχο ρόφημα που κυκλοφορεί κυρίως στη Γαλλία. Παρασκευάζεται από κακάο, αλεύρι μπανάνας, δημητριακά, μέλι και ζάχαρη.
Στα γαλλικά σουπερμάρκετ διατίθενται δύο τύποι Banania: το «παραδοσιακό», το οποίο πρέπει να μαγειρευτεί με γάλα για 10 λεπτά, και το «στιγμιαίο» (instant), το οποίο μπορεί να παρασκευαστεί με παρόμοιο τρόπο όπως το Nesquik.
Το θέμα λοιπόν δεν είναι ότι υπάρχουν απατεώνες, κακοί επαγγελματίες ή τυχάρπαστοι. Αυτά υπάρχουν παντού.
Το πρόβλημα είναι όταν το κράτος δεν μπορεί και ίσως να μη θέλει να τους εντοπίσει έγκαιρα.
Όταν χρειάζεται ένας θάνατος για να ανοίξει ένας φάκελος.
Όταν χρειάζεται μια καταγγελία για να εμφανιστεί ένας ελεγκτής και αν…
Όταν χρειάζεται τηλεοπτικός θόρυβος για να κινηθεί ένας μηχανισμός.
Όταν όλοι ξέρουν ότι «κάτι δεν πάει καλά», αλλά κανείς δεν είναι υπεύθυνος μέχρι να αποδειχθεί ότι κάποιος έπρεπε να είναι υπεύθυνος.
Τότε αυτό υτό δεν είναι θεσμική σοβαρότητα.
Είναι “τουρλουμπούκι” με σφραγίδα Δημοκρατίας.
Και ίσως γι’ αυτό η σάτιρα με το «Ελληνική Μπανανία» να πονάει τόσο.
Γιατί το αστείο είναι αστείο μόνο μέχρι να καταλάβεις ότι πίσω από αυτό μπορεί να υπάρχει ένας άνθρωπος που πλήρωσε, ένας πολίτης που εξαπατήθηκε, ένας ασθενής που περίμενε, ένας επαγγελματίας που αδικήθηκε και μια οικογένεια που ψάχνει απαντήσεις και μια θλιβερή πραγματικότητα τεράστιων διαστάσεων, διαφθοράς και συγκάλυψης από όλους, από τα θεμέλια, μέχρι την κορυφή της πυραμίδας.
Η Δημοκρατία δεν κρίνεται από το πόσους νόμους έχει ένα κράτος.
Κρίνεται από το αν οι νόμοι εφαρμόζονται.
Και ο έλεγχος δεν πρέπει να αρχίζει όταν ανάψει η φωτιά.
Πρέπει να υπάρχει πριν ανάψει.
Αλλιώς ας το παραδεχτούμε τουλάχιστον.
Να βγάλουμε το εθνόσημο από το εξώφυλλο, να βάλουμε ένα τσαμπί μπανάνες και να γράψουμε από κάτω:
“ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ”
Παρακαλούμε κρατήστε το εισιτήρια σας.
Ο έλεγχος θα πραγματοποιηθεί μετά το ατύχημα.
Κι ο σώζων εαυτόν σωθήτω…
